Röportaj: Bahar Deniz Türkaslan (Fulbright Türkiye)

"Amerika'da Eğitim Almak Bir Ayrıcalık"

Bahar Deniz Türkaslan, Türkiye Fulbright Eğitim Komisyonu’nda Eğitim Danışmanlığı Koordinatörü olarak görev yapmaktadır. Komisyon’a 4 yıl önce katılan Türkaslan, daha önce biri IB okulu olmak üzere Türkiye’de iki özel lisede İngilizce Öğretmeni olarak görev yapmış ve bir sene de Fulbright FLTA Bursu ile Amerika’da bulunmuştur.

 

1. Fulbright Programı nedir, nasıl doğmuştur? Programın kapsamı ve amaçları hakkında kısaca bilgi verebilir misiniz?

Fulbright Programı, 1946 yılında, İkinci Dünya Savaşı sonrası, Senatör J. William Fulbright’ın eğitim ve kültürel değişim yoluyla, ülkeler arasında ortak bir anlayış geliştirmek amacıyla Amerikan Kongresi’ne sunduğu bir kanun teklifiyle başlatılmıştır. Bu yasanın fikir babası olan Senatör J. William Fulbright, Fulbright Programı’nı dünyadaki silahlı çatışma potansiyeline karşı atılan bir adım olarak görmüştür. Bu program sayesinde, Amerikalı öğrenciler ve sanatçılar dünyanın birçok yerinde eğitim ve araştırma imkânlarından yararlanmakta, farklı ülkelerdeki öğrenci, öğretmen ve akademisyenler ise Amerika’da araştırma yapmakta ve eğitim alabilmektedirler. Fulbright Programı, ülkelerin giderek birbirine daha da bağımlı hale geldiği bir dünyada kişilere kendilerini uluslararası alanda geliştirme fırsatını sunmaktadır.

Türkiye Fulbright Eğitim Komisyonu, 1949 yılında Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye arasında imzalanan ikili anlaşma ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde onaylanan 13 Mart 1950 tarih ve 5596 sayılı kanun çerçevesinde çalışmalarına başlamıştır.

 

2. Kimler bu programa dâhil olabiliyor?

Türkiye Fulbright Eğitim Komisyonu’nun Türkiye Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri vatandaşlarına farklı seviyelerde verdiği burslar bulunmaktadır. Öğrenci Bursları olarak geçen burslarımız Yüksek Lisans, Doktora ve Doktora Tezi Araştırma Bursu olarak alt kategorilere ayrılmaktadır. Akademisyenler veya doktora derecesine sahip olan kişiler için Fulbright Akademik Araştırma Bursu, İngilizce Öğretmenliği ya da benzer alanlarda okuyan son sınıf öğrencileri ya da mezunları için Yabancı Dil Öğretim Asistanlığı (FLTA) Bursu, kamuda ya da kamuya hizmet götüren özel şirket veya sivil toplum kuruluşlarında çalışan yönetici, planlamacı ve uzmanlar için Hubert H. Humphrey Bursu ve son olarak Türkiye’deki üniversitelerin meslek yüksekokullarında okuyan öğrenciler için Meslek Yüksekokulu Öğrenim Bursu mevcuttur.

Amerika’dan Türkiye’ye Fulbright Bursu ile gelmek isteyen akademisyen ve profesyoneller U.S. Scholar Programı kapsamında Türkiye’deki üniversitelerde çeşitli alanlarda ders vermekte ya da araştırma yapabilmektedirler. Amerikalı üniversite mezunları, yüksek lisans öğrenci adayları, alanlarında profesyonel olan kişiler ve sanatçılar ise U.S. Student Programı kapsamında Türkiye’de mesleki gelişimlerine yönelik çalışma ve araştırma yapma olanağı bulurlar. Amerika’dan Türkiye’ye en çok sayıda bursiyer gelmesini sağlayan burs programı ise İngilizce Öğretim Asistanlığı (ETA) Programı’dır. U.S. Student Programının bir parçası olan Fulbright İngilizce Öğretim Assistanlığı (ETA) Programı, Amerikalı bursiyerleri İngilizce öğretim asistanı sıfatıyla yurtdışındaki okul ve üniversitelerde görevlendirerek ev sahibi ülke öğrencilerinin İngilizce dil becerilerini ve  ABD hakkındaki bilgilerini geliştirmeyi hedefler. Bu programla aynı zamanda Amerikalı bursiyerlerin de bulundukları ülkenin dilini ve kültürünü öğrenmeleri hedeflenmektedir.

Amerikalılar’ın başvuru yapabileceği bir diğer burs programı ise U.S. Specialist Programı’dır. Bu Program, Amerikalı akademisyen ve profesyonellerin diğer ülkelerdeki ev sahibi üniversitelerde görevli meslektaşları ile işbirliğini destekler.

Komisyonumuzun 65. Kuruluş Yılı’na özel Burs Programı ise 65. Yıl Özel Bursu’dur. Bu bursu kazanan bir Amerikalı bursiyerimiz 2015-2016 akademik yılından itibaren Türkiye’de bir üniversitede Yüksek Lisans eğitimi görecektir.

 

3. Program hangi ülkelerde uygulanıyor? Türkiye Fulbright Eğitim Komisyonu ülkemizde ne tür çalışmalar yapıyor?

Fulbright Programı şu anda dünyada 160’a yakın ülkede faaliyet göstermektedir. Komisyonumuz ABD ve Türkiye Cumhuriyeti arasında imzalanan ikili bir anlaşma ile faaliyet gösterdiği için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan bursiyerlerimiz ABD’ye, ABD’den başvuru yapan Amerikalı bursiyerlerimiz ise Türkiye’ye gelerek burstan faydalanırlar.

 

4. Fulbright Programı'nın Türk-Amerikan ilişkilerinin gelişmesine katkısı nedir?

Komisyonumuz, Türk ve Amerikan halkları arasında eğitim ve kültürel değişim yoluyla ortak bir anlayış geliştirmek için kurulmuştur. Bu anlamda, Türkiye’den giden bursiyerlerimiz ABD’de Türkiye’nin birer gönüllü elçisi olurken, Amerika’dan gelen bursiyerlerimiz de Türkiye’yi yakından tanımakta ve buradaki deneyimlerini ülkelerine geri döndükleri zaman akademik, profesyonel ve kişisel çevrelerinde anlatmaktadırlar. Böylece, her iki ülkenin halkları birbirlerini daha yakından tanıma fırsatını yakalamaktadırlar.  

 

5. Amerika'da eğitim almak, dünyanın dört bir yanında yaşayan binlerce gencin hayali. Sizce neden eğitim denince Amerika hayalleri süsleyen ilk ülke olarak karşımıza çıkıyor? Amerika'yı eğitimde bu kadar 'özel' yapan temel yapıtaşları neler?

Amerika’daki üniversitelerin sayısı 4.500’den fazladır. Bu üniversiteler, dünya çapında sundukları imkânlar, kaynaklar ve öğretim kadrolarının kalitesiyle bilinmektedirler. Eğitim sisteminin yapısı nedeniyle, her biri farklı coğrafi bölgelerdeki okulların eğitim müfredatını denetleyen, bölgesel akreditasyon kuruluşları ile bir de bağımsız akreditasyon kurumu bulunmaktadır. Bu kurumlar vasıtasıyla, Amerika’daki okulların eğitim kaliteleri denetlenerek eğitim standartlarının sürekliliği sağlanmaktadır.

Amerika Birleşik Devletleri, araştırma, teknoloji ve bilimin birçok dalında öncü bir ülkedir. Amerika’da eğitim gören öğrencilerin teknolojideki en son gelişmelere ve yapılan en güncel araştırmalara tanıklık etme fırsatı olur. Birçok üniversite, öğrencilerine kendi alanlarında öncü araştırmacı ve profesörlerle tanışma ve birebir çalışma imkânı sağlar.

Bütün bunların yanı sıra, Amerikan eğitim sistemi içerisinde yer alan üniversite ve enstitüler, akademik ve sosyal çevreleri, kabul koşulları, eğitim programları ve seviyeleri gibi farklı konularda öğrencilere çeşitlilik sunarlar. Amerika’daki üniversitelerin en önemli özelliklerinden biri öğrencilere ders seçimi konusunda esneklik sağlamasıdır.

Amerika’daki eğitimlerine liseden sonra meslek yüksekokullarında (Community College veya Junior College) başlayan öğrenciler, iki yılı tamamladıktan sonra dört yıllık bir üniversiteye geçiş yapabilmektedirler. Bu, son yıllarda hem Amerikalı hem de uluslararası öğrenciler arasında tercih edilen bir yol olmuştur. Ayrıca, Amerika’daki bazı okullar öğrencilere kendi okullarında verilmeyen bir dersi çevredeki bir okuldan alma imkânını da sağlayabilir.

 

6. Fulbright Programı ile Amerika'da eğitim alan gençler orada programın bir parçası olduklarını hissetmeye devam ediyorlar mı? Fulbright burslusu olmak nasıl bir his?

Fulbright, dünyanın en prestijli burs programlarından biridir. Fulbright bursiyerleri ABD’deki programlarına başlamadan önce Amerika’daki akademik ve günlük yaşama alışmak için Amerika’da eğitim görecekleri üniversiteden farklı bir üniversitede bir oryantasyona katılırlar. Daha sonra, akademik yıl içerisinde de yıl ortası toplantısına katılarak dünyanın farklı ülkelerinden gelen bursiyerlerle deneyimlerini paylaşırlar. Böylece, gerek programın en başında, gerekse programın devamında kendilerini geniş Fulbright ailesinin bir parçası olarak hissederler. Fulbright Programı sonunda ise kendi ülkelerinde ve dünyanın farklı ülkelerinde yaşayan diğer Fulbrightlılar ile iletişimlerini mezunlar derneği bağlantıları ile sürdürmeye devam ederler.

 

7. Gençler ülkelerine döndükten sonra Fulbright ile bağları devam ediyor mu?

Fulbright burslarının herhangi bir geri ödemesi ya da zorunlu hizmeti bulunmamaktadır. Programlarının sonunda ülkelerine dönen Türk ve Amerikalı bursiyerlerimiz ile iletişimimizi ve işbirliğimizi canlı tutan bir Komisyon olduğumuzu belirtmek isterim. Fulbright bursiyerleri Komisyonumuz ile bağlarını canlı tutarken mezunlar dernekleri aracılığı ile de birbirleri ile iletişimlerini sürdürmektedirler.

 

8. Fulbright Programı'nın Türkiye'deki okullarla ya da farklı kurumlarla ortak projeleri var mı?

Türkiye’de Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ile ortaklaşa yürüttüğümüz İngilizce Öğretim Asistanlığı (ETA) Bursu bulunmaktadır. Bu burs kapsamında, Amerikalı bursiyerlerimiz Türkiye’de yaklaşık 40 devlet üniversitesinde İngilizce dersi vermektedirler. Bunun dışında, Fulbright Programının mtvU ve National Geographic ile ortaklaşa verdiği burslar kapsamında Amerikalı bursiyerler Türkiye’ye de gelebilmektedirler.

 

9. Bir öğrencinin Fulbright bursu kazanabilmesi için hangi şartları yerine getirmiş olması gerekiyor?

Komisyonumuzun farklı seviyelerde bursları olduğu için her bursun başvuru şartı birbirinden farklıdır. En güncel ve doğru burs şartlarına Komisyonumuzun web sitesinden (www.fulbright.org.tr) ulaşılabilir.

 

10. Amerika'ya Gidiş Öncesi Oryantasyon Programınızın amacı nedir? Oryantasyona katılan bir gencin, bu süreçten geçmeden Amerika'da eğitim alan bir gençten ne gibi farkları oluyor?

Komisyonumuzun Eğitim Danışmanlığı Birimi, Fulbright bursları hakkında bilgi vermenin yanı sıra ABD’de eğitim görmek isteyen kişilere ücretsiz, tarafsız ve en doğru şekilde eğitim danışmanlığı hizmeti de sunmaktadır. Bu hizmet, Ankara ve İstanbul ofislerimiz birer EducationUSA merkezi olduğu için verilmektedir. EducationUSA, Amerikan Dışişleri Bakanlığı’nın Eğitim ve Kültür Bürosu içinde bir birimdir ve dünyada 170 ülkede 400’den fazla merkeze sahiptir. EducationUSA eğitim danışmanlığı kapsamında, Eğitim Danışmanlarımız her yaz Amerika'ya Gidiş Öncesi Oryantasyon toplantıları düzenlemektedirler. Bu oryantasyonların amacı özellikle Amerika’ya daha önce hiç gitmemiş ya da kısa süreli kalmış kişilere oradaki günlük ve akademik hayatı anlatmak ve gittikten bir süre sonra hemen hemen herkesin yaşadığı kültür şoku ve evreleri konusunda ön bilgi vererek bu süreci kolay bir şekilde atlatmalarına yardımcı olmaktır. Bu toplantılara katılan kişiler ABD’deki hayata kendilerini daha hazır hissederek yola çıkmakta ve birçok durumda ne yapmaları gerektiğini bilerek hareket etmektedirler.